Zasady korzystania z oprogramowania komputerowego określają przede wszystkim przepisy ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz treść licencji na dany program komputerowy. Licencja stanowi zezwolenie do używania programu na określonych warunkach. Na każdą kopię programu zainstalowaną w komputerze trzeba mieć zatem licencję. Może być tak, że w jednej licencji zezwala się na korzystanie z więcej niż z jednej kopii jednego programu komputerowego. Oznacza to, że dany program możemy zainstalować, na przykład, w dwóch komputerach. Wówczas zainstalowanie tego samego programu w trzecim komputerze będzie stanowić naruszenie prawa. Nielegalna instalacja programu będzie – ze względu na brak licencji oraz obowiązujące przepisy – stanowić przestępstwo, którego popełnienie wiąże się z odpowiedzialnością prawną i konsekwencjami finansowymi.

Licencję można uzyskać poprzez nabycie programu komputerowego oraz akceptację warunków licencji, które dokonuje się zazwyczaj przy okazji instalacji lub pierwszego uruchomienia komputera. Nabyć program komputerowy można oddzielnie (w tradycyjnym sklepie lub poprzez Internet, np. w tzw. wersji pudełkowej lub uzyskując w Internecie sam plik instalacyjny wcześniej płacąc stosowną opłatę) lub wraz z zakupem komputera z legalnie zainstalowanym oprogramowaniem ( lub wraz z zakupem urządzeń peryferyjnych). W tym drugim wypadku mamy do czynienia z tzw. licencją OEM (Original Equipment Manufacturer). Jej cechą charakterystyczną jest, między innymi, to, że nie można zazwyczaj odsprzedać komuś tak nabytego programu bez sprzedaży komputera lub urządzenia. By jednak mieć pewność czy i – ewentualnie – w jaki sposób można dokonać legalnej odsprzedaży oprogramowania w wersji OEM czy „pudełkowej” należy zapoznać się z treścią danej licencji. Trzecim rodzajem licencji spotykanym na rynku oprogramowania jest licencja NFS (Not For Sale) dedykowana dla określonych odbiorców (np. partnerów handlowych danego producenta) i absolutnie nie podlegająca odsprzedaży.

Nabywając program komputerowy w wersji OEM lub pudełkowej, otrzymujemy zwykle podręcznik użytkownika, czyli instrukcję obsługi programu. Kupując program komputerowy na aukcji internetowej powinniśmy otrzymać od sprzedawcy nie tylko oryginalny nośnik (płyta CD), ale także podręcznik użytkownika i ewentualnie inne materiały – najlepiej włącznie z oryginalnym opakowaniem. Tym bardziej, że w wypadku niektórych programów to właśnie na opakowaniu znajduje się certyfikat autentyczności – często z hologramem i z innymi zabezpieczeniami technicznymi (np. znak wodny) – potwierdzający oryginalne (legalne) pochodzenie programu. W wypadku niektórych programów w wersji OEM certyfikat autentyczności umieszczony jest na obudowie komputera. Warto o tym pamiętać, jako jednej z praktycznych porad dla osób kupujących programy komputerowe. Tym bardziej, że odpowiedzialności prawnej podlegają nie tylko osoby sprzedające program komputerowy, ale także jego nabywca. Pierwszy może odpowiadać za popełnienie przestępstwa bezprawnego rozpowszechniania programu komputerowego, drugi z tytułu nabycia programu nielegalnego (pochodzącego z przestępstwa), stanowiącego tzw. paserstwo. Zważywszy, że paserstwo może mieć także charakter nieumyślny, warto zachować szczególną ostrożność zanim dokonamy zakupu oprogramowania z tzw. drugiej ręki – na aukcji internetowej czy giełdzie komputerowej.

Na rynku funkcjonują także licencje typu shareware i freeware. W pierwszym wypadku, zwykle można korzystać z programu bezpłatnie przez określony czas (ang. trial) lub przez określoną liczbę (limit) uruchomień programu. W wypadku oprogramowania freeware, korzystanie z niego jest, co do zasady, nieodpłatne, jakkolwiek warto pamiętać, że producent oprogramowania typu freeware czasem zastrzega że nie można z niego nieodpłatnie korzystać w ramach działalności komercyjnej (gospodarczej, zawodowej), w tym odpłatnej dystrybucji takiego oprogramowania.

Warto pamiętać, że także tzw. otwarte oprogramowanie (ang. open source) również podlega licencjonowaniu.

Więcej o zasadach licencjonowania oprogramowania w przewodniku licencyjnym.